Hakkımızda

Kıbrıs’ta Süt Sektörüne Tarihsel Bakış ve K.T.Süt Endüstrisi Kurumu’nun Kuruluşu

logoKıbrıs’ta 1960’lı yıllara kadar köylerde aileler yaygın olarak koyun ve keçi besliyorlar ve onların sütlerinden hellim, nor, talar peyniri ve yoğurt yaparak yararlanıyorlardı. Kıbrıslı Türklerin ve Rumların hayatlarına ilk defa inek sütü 1960’lı yıllarda girmiştir.

Kıbrıslı Türklerin süt sektöründe sanayi tipi üretime geçişleri 1957 yılında 800 kadar Kıbrıslı Türk çiftçi ve hayvancının fazla sütü değerlendirmek amacı ile Eylence köyünde kendi fabrika ve sütçülük şirketlerini kurmalarıyla başladı. Bu fabrikada ilk defa üreticilerden sütlerin toplanmasıyla sanayi tipi hellim ve delikli peynir üretilmeye başlandı. Şirket ilk yıllarda sadece davar sütü işlemiştir. 1963 yılında şişe pastörize süt üretimine başlamıştır. Bu üretim uzun yıllar iç piyasaya yönelik olarak yapıldı.

Eylence köyünde kurulan fabrika 1962 yılında gelişerek Lefkoşa’daki yeni yerine bugünkü Kooperatif’in bulunduğu yere taşındı. 1969 yılında “KOOP Süt Fabrikası” adını almıştır. Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi kurulmadan önce, süt fabrikası mümkün olduğunca köylerden üreticilerin sütlerini toplamış, işlemiş, fabrikada yapılan kalite kontrol sonucu fiyatlandırıp üreticilere sütlerine karşılık ödeme yapmıştır.

İlk defa İngiltere olmak üzere Kıbrıslı Türkler tarafından Hellim ihraç edilmeye başlanmıştır. İlerleyen yıllarda süt üretiminin de artması ile özel fabrikaların devreye girmeye başlamasıyla ihracat artmıştır. 1994 yılına kadar ihraç ürünlerinin başında narenciye, ikinci sırada ise hellim gelmekteydi.
Abat Kararlarına kadar başta İngiltere olmak üzere diğer Avrupa ülkelerine ve Arap Ülkelerine önemli miktarda hellim ihracatı yapılmaktaydı. Abat Kararları sonrasında Kıbrıs Türklerine uygulanan izolasyonlar sonucunda İngiltere ve diğer Avrupa ülkelerine yapılan ihracatlar engellenmiştir. Bu izolasyonlar halen devam etmektedir.

1994 sonrası Hellim, Kaşar, Beyaz Peynir ve Arap Tipi Peynir ihracatı Türkiye ve 3. Dünya Ülkelerine artarak devam etmiştir.

Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu’nun Kuruluşu

Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu, Kıbrıs Türk Federe Meclisi'nin 24 Aralık, 1976 tarihli birleşiminde kabul olunan " Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu Yasası ", Anayasa'nın 74'üncü maddesi gereğince, Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanı tarafından Resmi Gazete'de yayınlanmak suretiyle ilan edilmiştir.

12 Ocak 1977 tarihinde 1/77 sayılı yasa ile kurularak KKTC Tarım Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. SÜTEK 1/1977 sayılı Kıbrıs Türk Süt Endüstrisi Kurumu Yasası ile KKTC’de hayvancılık sektörü tarafından üretilen çiğ sütün toplanması, kalite ve standardının denetlenip yükseltilmesi, arz güvenliğinin sağlanması ve üretilen sütü işleyecek olan imalatçılara dağıtılması işlevini yürüten kurumdur. Kurumu’nun temel görevi, ülkemizdeki süt üreticilerinin, süt ve süt ürünleri imalatçıları ile olan ilişkileri ve bu sektörün devletle olan ilişkilerini düzenlemek ve yürütmektir.

SÜTEK yedi kişiden oluşan Yönetim Kurulu tarafından yönetilmektedir. Yönetim Kurulu, Tarım Bakanlığı’nı temsilen 2 üye, Ekonomi Bakanlığı’nı temsilen 1 üye, Sağlık Bakanlığı’nı temsilen 1 üye, K.T. Kooperatif Merkez Bankasını temsilen 1 üye, Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliğini temsilen 1 üye ve Süt Ürünleri İmalatçıları Birliği’ni temsilen 1 üyeden oluşmaktadır. Yönetim Kurulu’nda alınan kararlar Genel Müdür tarafından uygulanmaktadır.

Kurum, döner sermayeli bir kuruluştur ve mali yapısı denk bütçe esaslıdır. Kurum üreticilerden toplayıp imalatçılara pazarladığı süte karşılık litre başına aldığı primle bütçesini oluşturmaktadır.

Kurum, teknik şube, mali ve idari şube olmak üzere iki şubeden oluşmaktadır. Kurumda 28 kadrolu personel (memur, teknisyen, şoför ve işçi ) çalışmaktadır. Bunun yanında 28 açık süt taşımacısı sözleşmeli olarak açık sütleri kurum adına üreticilerden toplayıp, imalathanelere ulaştırmaktadır. Ayrıca kuruma ait 3 süt toplama tankeri ve sözleşmeli 11 özel tanker, toplamda faal olarak 14 soğuk süt taşıma tankeri, sütleri toplayıp imalathanelere ulaştırmaktadır.

SÜTEK laboratuvarında bulunan gelişmiş cihazlarla çiftliklerden toplanan tüm sütlerden günlük olarak alınan örneklerden sütün her türlü kimyasal ve mikrobiyolojik analizi yapılmaktadır. Kurumun Kalite Kontrol Laboratuvarlarında her gün alınan süt örneklerinden kimyasal (pH, Asitlik, Yağ, Protein, Donma Noktası, Antibiyotik testi, Aflatoksin Testi) ve duyusal analizler yapılmaktadır. Aynı zamanda steril olarak alınan örneklerden ise Somatik Hücre ve Toplam Bakteri Sayısı kontrolü gibi hijyen kontrolleri yapılmaktadır.

Süt fiyatlandırması, sütün yağ oranına ve kalitesine göre yapılmaktadır. SÜTEK tarafından ülkede üretilen sütün somatik hücre ve toplam bakteri sayısı gibi genel kalitesi ile yağ oranının yükseltilmesine yönelik çalışmalar, denetimler ve eğitimler yapılmaktadır.